Codziennie do internetu trafiają setki milionów zdjęć i filmów, w tym treści z udziałem dzieci. Jako placówka edukacyjna stawiamy na bezpieczeństwo naszych podopiecznych, dlatego zwracamy szczególną uwagę na publikację ich wizerunku w social mediach przedszkola. W naszej praktyce upewniamy się, by fotografować dzieci z tyłu lub z góry, a zdjęcia z twarzami wrzucamy tylko na wewnętrzne grupy, gdzie komunikujemy się z rodzicami. Pamiętajmy, że udostępnienie wizerunku dziecka w sieci może mieć poważne konsekwencje – od naruszenia dóbr osobistych po potencjalne wykorzystanie zdjęć w celach przestępczych.
Dlaczego publikacja wizerunku dziecka w przedszkolu to poważna sprawa
W dobie mediów społecznościowych dzielenie się zdjęciami dzieci stało się powszechnym zwyczajem. Według danych Państwowego Instytutu Badawczego NASK każdego dnia do internetu trafia około 500 milionów zdjęć, a duża część z nich to właśnie zdjęcia rodzinne. Problem ten może dotyczyć również przedszkoli, które publikują wizerunki swoich podopiecznych.
Presja społeczna i chęć dzielenia się radością
Naturalna potrzeba dzielenia się szczęśliwymi chwilami z życia dzieci jest zrozumiała. Według raportu NASK Nastolatki 3.0, aż 45% rodziców regularnie publikuje w mediach społecznościowych zdjęcia z wizerunkiem swoich dzieci. Motywacje są różnorodne – od chęci pochwalenia się osiągnięciami pociech po zwykłą potrzebę przynależności do internetowej społeczności.
W kulturze, gdzie „nieudokumentowane” często oznacza „nieistniejące”, rodzice i pracownicy przedszkoli mogą odczuwać presję na cyfrowe uwiecznianie każdego ważnego momentu. Jednakże ta pozornie niewinna praktyka może nieść za sobą poważne konsekwencje.
Brak świadomości zagrożeń cyfrowych
Najbardziej niepokojące jest to, że ponad 67% rodziców udostępniło co najmniej jedno zdjęcie uznane przez badaczy NASK za nieodpowiednie – najczęściej prezentujące nagość lub jej elementy („Cyfrowy ślad małego dziecka” NASK dyzurnet.pl). Co więcej, dokumentowanie w sieci każdego ruchu dziecka odbiera mu możliwość samodzielnego opowiedzenia swojej historii w przyszłości.
Publikowanie danych o dziecku może ułatwić cyberprzestępcom zbliżenie się do młodego człowieka. Materiały udostępnione przez rodziców lub przedszkola mogą być atrakcyjne dla osób o pedofilskich skłonnościach, bywają umieszczane w niewłaściwym kontekście lub są przerabiane. Według raportu Internet Watch Foundation, duża część materiałów przedstawiających dzieci w kontekstach pedofilskich pochodzi z treści pierwotnie opublikowanych przez rodziców w mediach społecznościowych.
Rola przedszkola jako instytucji zaufania publicznego
Przedszkole, które w praktyce można postrzegać jako instytucję zaufania publicznego, ma szczególny obowiązek ochrony prywatności swoich podopiecznych. Ochrona wizerunku to istotne zagadnienie z powodu wielkiego nacisku, który kładzie się obecnie na prywatność i bezpieczeństwo dzieci.
Warto zauważyć, że przedszkola nie mają obowiązku promocji z wykorzystaniem wizerunków dzieci. Pracownicy placówek mogą tłumaczyć publikowanie zdjęć chęcią pokazania swojej pracy, co jednak nie jest wystarczającym uzasadnieniem i nie zwalnia z obowiązku uzyskania zgody na wykorzystanie wizerunku.
W naszym Przedszkolu Motylek 3 dokładamy wszelkich starań, aby chronić wizerunek dzieci – fotografujemy je głównie z tyłu lub z góry, a zdjęcia ukazujące twarze publikujemy wyłącznie w zamkniętych grupach dla rodziców.
Jakie zgody są wymagane i co naprawdę oznaczają?
Kwestia prawna dotycząca zgód na wykorzystanie wizerunku dziecka w przedszkolu staje się coraz bardziej złożona w świetle obecnych przepisów. Wielu rodziców podpisuje dokumenty bez pełnej świadomości ich znaczenia i konsekwencji prawnych.
Zgoda na publikację wizerunku dziecka w przedszkolu – co zawiera?
Prawidłowo skonstruowana zgoda na publikację wizerunku dziecka powinna zawierać konkretne elementy. Przede wszystkim, dokument musi być precyzyjny i jednoznaczny. Ogólne sformułowanie typu „wyrażam zgodę na publikację wizerunku mojego dziecka” nie spełnia wymogów prawnych. Zgoda powinna zawierać:
- Datę i miejsce jej udzielenia
- Cel wykorzystania wizerunku (np. strona internetowa, media społecznościowe)
- Dokładny zakres wykorzystania zdjęć
- Czas obowiązywania zgody
- Informację o możliwości wycofania zgody w dowolnym momencie
- Czytelny podpis rodzica lub opiekuna prawnego
Warto pamiętać, że zgoda powinna stanowić osobny dokument, a nie być częścią umowy o opiekę nad dzieckiem. Niezbędne jest umożliwienie rodzicom podjęcia świadomej i swobodnej decyzji.
Różnice między zgodą na udostępnienie a zgodą na publikację
Placówka oświatowa powinna uzyskać od rodzica co najmniej dwie zgody. Pierwsza dotyczy rozpowszechniania wizerunku dziecka na podstawie przepisów prawa autorskiego. Druga, zgodnie z RODO, wskazuje podstawę i cel przetwarzania wizerunku. Każdy cel wymaga osobnej zgody – rodzic może zgodzić się na publikację zdjęć w zamkniętej grupie, ale odmówić ich umieszczenia na stronie internetowej przedszkola.
Czy zgoda może być warunkiem udziału w zajęciach?
Zdecydowanie nie. Nikt nie ma prawa wymuszać na rodzicach wyrażenia zgody na rozpowszechnianie wizerunku ich dzieci. Zgoda musi być dobrowolna, wyraźna i świadoma. Uzależnianie udziału dziecka w zajęciach czy wycieczkach od wyrażenia zgody na publikację jego wizerunku jest nieuczciwe i bezskuteczne. Klauzule w umowach wymuszające takie zgody mogą być uznane za niedozwolone.
Jak długo obowiązuje zgoda i czy można ją cofnąć?
Zgoda może być określona jako terminowa lub bezterminowa, jednak nawet w przypadku zgody bezterminowej, rodzic ma prawo do jej wycofania w dowolnym momencie, bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów. Administrator danych nie może zastąpić jej inną podstawą przetwarzania. Cofnięcie zgody działa jednak tylko na przyszłość – nie dotyczy materiałów już opublikowanych w czasie jej obowiązywania.
Zagrożenia związane z publikacją zdjęć dzieci w social mediach
Publikowanie zdjęć dzieci w mediach społecznościowych niesie ze sobą szereg poważnych zagrożeń, które warto poznać, zanim udostępnimy wizerunek podopiecznych przedszkola. Świadomość tych niebezpieczeństw jest kluczowa dla skutecznej ochrony wizerunku dzieci w internecie.
Utrata kontroli nad zdjęciem
W momencie publikacji zdjęcia w sieci, całkowicie tracimy nad nim kontrolę. Nawet jeśli post jest ustawiony jako prywatny, zdjęcia mogą być kopiowane, udostępniane i wykorzystywane bez naszej zgody. Mogą trafić one w niepożądane ręce, a następnie zostać wykorzystywane w sposób, którego nigdy byśmy nie przewidzieli. W dobie sztucznej inteligencji możliwości manipulacji obrazem są praktycznie nieograniczone.
Cyberprzemoc i hejt wśród rówieśników
Zdjęcia dzieci mogą stać się celem cyberprzemocy i hejtu. Według badań Państwowego Instytutu Badawczego „Nastolatki 3.0”,najczęstsze formy cyberagresji to: wyzywanie (29,7%), ośmieszanie (22,8%), poniżanie (22%) oraz straszenie (13,4%). Dzieci, które padły ofiarą takiej przemocy, mogą czuć się osaczone, zastraszone i przeżywać wiele negatywnych emocji.
Wykorzystanie zdjęć przez osoby trzecie
Niepozorne zdjęcia dzieci mogą stać się obiektem zainteresowania przestępców. Istnieje również zjawisko „cyfrowego porwania” – przestępcy kradną wizerunek dziecka, przypisując mu nową tożsamość w fałszywych profilach internetowych.
Tworzenie cyfrowego śladu dziecka bez jego wiedzy
Według danych Akademii NASK i Ministerstwa Cyfryzacji średnio rocznie wrzucamy do sieci 72 zdjęcia i 24 filmy ze swoimi pociechami. W ten sposób tworzymy cyfrowy ślad dziecka, na który ono samo nie ma wpływu. Według badań UNICEF, aż 74% młodych ludzi uważa publikowanie ich wizerunku bez zgody za jedno z najbardziej szkodliwych zjawisk online. Przedszkolaki mogą nie być świadome zagrożeń wynikających z publikacji ich wizerunku. Dlatego ważne, aby rodzice podchodzi do tego tematu świadomie i odpowiedzialnie.
Publikacja wizerunku dzieci w Przedszkolu Motylek 3
W naszym przedszkolu przyjęliśmy konkretne zasady publikowania wizerunku dzieci, które realizujemy z najwyższą starannością. Praktyczne rozwiązania pomagają nam chronić prywatność naszych podopiecznych, jednocześnie dzieląc się radosnymi chwilami z rodzicami.
Fotografowanie dzieci z tyłu lub z góry
Przede wszystkim unikamy fotografowania twarzy dzieci. Zamiast tego wybieramy kadry wykonane z tyłu lub z góry, co skutecznie uniemożliwia identyfikację konkretnych podopiecznych. Taki sposób fotografowania pozwala pokazać aktywności bez narażania prywatności dzieci.
Publikacja zdjęć tylko na zamkniętych grupach
Zdjęcia, na których widoczne są twarze dzieci, publikujemy wyłącznie w zamkniętych grupach komunikacyjnych, do których dostęp mają tylko rodzice. Nigdy nie umieszczamy takich materiałów na otwartych profilach w mediach społecznościowych ani na publicznej stronie przedszkola.
Wybór neutralnych i bezpiecznych kadrów
Podczas wyboru zdjęć kierujemy się zasadą bezpieczeństwa. Dbamy, by wszystkie dzieci na zdjęciach były odpowiednio ubrane, a sytuacje nie były poniżające, ośmieszające ani nie ukazywały dzieci w negatywnym kontekście. Koncentrujemy się na czynnościach wykonywanych przez dzieci, pokazując głównie grupę, nie pojedyncze osoby.
Zgoda na wykorzystanie wizerunku dziecka – tylko świadoma i dobrowolna
Każda zgoda rodzica na wykorzystanie wizerunku dziecka musi być dobrowolna, świadoma i jednoznaczna. Nigdy nie uzależniamy udziału w zajęciach przedszkolnych od wyrażenia zgody na publikację wizerunku. Zgody formułujemy konkretnie, określając cel i miejsce publikacji.
Możliwość cofnięcia zgody w każdej chwili
Rodzice mogą w dowolnym momencie cofnąć zgodę na publikację wizerunku dziecka. Skutkuje to natychmiastowym zaprzestaniem publikowania nowych zdjęć. Cofnięcie zgody działa na przyszłość – od dnia doręczenia oświadczenia nie publikujemy już wizerunku dziecka.
Publikowanie wizerunku dziecka w internecie – Podsumowanie
Podsumowując, ochrona wizerunku dziecka w internecie stanowi niezwykle ważny aspekt działalności każdego przedszkola. Dlatego też w Przedszkolu Motylek 3 podchodzimy do tego tematu z najwyższą starannością i odpowiedzialnością. Przede wszystkim stawiamy na bezpieczeństwo naszych podopiecznych, jednocześnie umożliwiając rodzicom wgląd w codzienne aktywności ich dzieci.
Nasza strategia jest prosta, ale skuteczna. Fotografujemy dzieci głównie z tyłu lub z góry, co pozwala na dokumentowanie radosnych chwil bez narażania ich prywatności. Zdjęcia ukazujące twarze publikujemy wyłącznie w zamkniętych grupach dostępnych tylko dla rodziców. Dzięki temu rodzice mogą śledzić rozwój i aktywności swoich pociech, a my minimalizujemy ryzyko związane z publikacją wizerunku w otwartej przestrzeni internetowej.
Pamiętajmy, że raz opublikowane zdjęcie może rozpocząć własne życie w sieci, nad którym nie będziemy mieli kontroli.
Ochrona wizerunku dziecka to nie tylko kwestia prawna, ale również etyczna. Cyfrowy ślad, który tworzymy naszym dzieciom, może towarzyszyć im przez całe życie. Jako odpowiedzialne przedszkole dokładamy wszelkich starań, by ten ślad był jak najmniejszy i najbezpieczniejszy.
Bezpieczeństwo dzieci w przestrzeni cyfrowej jest równie ważne jak ich fizyczne bezpieczeństwo w murach przedszkola.
Wizerunek przedszkolaków w internecie – FAQs
- Czy przedszkole może publikować zdjęcia dzieci w mediach społecznościowych?
Przedszkole może publikować zdjęcia dzieci w mediach społecznościowych tylko po uzyskaniu świadomej i dobrowolnej zgody rodziców. Zaleca się jednak ostrożność i ograniczenie publikacji do zamkniętych grup dostępnych wyłącznie dla rodziców.
- Jakie są zagrożenia związane z publikacją zdjęć dzieci w internecie?
Główne zagrożenia to utrata kontroli nad zdjęciem, ryzyko cyberprzemocy, możliwość wykorzystania zdjęć przez osoby trzecie oraz tworzenie cyfrowego śladu dziecka bez jego wiedzy i zgody.
- Czy zgoda na publikację wizerunku dziecka może być warunkiem udziału w zajęciach przedszkolnych?
Nie, zgoda na publikację wizerunku dziecka nie może być warunkiem udziału w zajęciach. Taka praktyka jest bezprawna i niedozwolona. Udział dziecka w zajęciach nie może być uzależniony od wyrażenia zgody na rozpowszechnianie jego wizerunku.
- Jak długo obowiązuje zgoda na publikację wizerunku dziecka i czy można ją cofnąć?
Zgoda może być określona jako terminowa lub bezterminowa, ale rodzic ma prawo do jej wycofania w dowolnym momencie, bez podawania przyczyny. Cofnięcie zgody działa na przyszłość i nie dotyczy materiałów już opublikowanych.
- Jakie praktyki stosuje się w przedszkolach, aby chronić wizerunek dzieci?
Dobre praktyki obejmują fotografowanie dzieci z tyłu lub z góry, publikowanie zdjęć tylko w zamkniętych grupach dla rodziców, wybór neutralnych i bezpiecznych kadrów oraz uzyskiwanie świadomej i dobrowolnej zgody rodziców na wykorzystanie wizerunku dziecka.
